پونه بستانی گیاهی است پایا که بین ۳۰ تا ۹۰ سانتی‌متر رشد می‌کند و برگ‌ها متقابل، از نظر اندازه متغیر و در پایین بسیار بزرگ‌تر است. اما هرچه به‌طرف رأس گیاه می‌رود، کوچکتر شده و به شکل تخم‌مرغی یا بیضوی درمی‌آید. حاشیه برگ‌ها صاف یا کنگره‌ای است. گل‌ها به‌طول ۴ـ۷ میلی‌متر به‌رنگ صورتی یا سرخ به شکل‌خوشه‌افشان روی شاخه‌ها قرار دارد. زمان گل‌دادن بین تیر تا شهریور است. تمام ‌قسمت‌های گیاه، بوی مطبوع معطری شبیه آویشن دارد. پونه بستانی حاوی تانن، صمغ، اسانس روغنی فرار، ماده تلخ، مقادیری تیمول، گلوکوزید و سابونوزید است.

خواص و اثرات دارویی

طبع پونه گرم و خشک است. مرزنگوش بستانی دارای خواص مقوی معده و بادشکن، معرق، ضدتشنج، خلط‌‌آور، مسکن سرفه، ضداسهال و ضدالتهاب، مقوی عمومی، ضدعفونی‌کننده مجاری تنفسی است و برای اسانس آن، اثر تصفیه‌کننده خون قائل هستند. پونه در موارد سوء‌هاضمه، عفونت‌های مجاری تنفسی، کورک و آبسه، سرفه، آسم مرطوب، زردی، درد گلو، دردهای عصبی، ضدعفونی‌کننده، خلط‌آور، ضدتشنج، استسقاء به‌کارمی‌رود.

از دم‌کرده فوق‌الذکر به شکل غرغره برای رفع التهاب دهان و گلو و به شکل‌مالیدنی برای زخم‌ها به‌کارمی‌رود. برای رفع سنگینی معده، نفخ و ناراحتی‌های کبدی توصیه می‌شود. در موارد بی‌اشتهایی، ناراحتی‌های هاضمه یا صفراوی مؤثر است. در استعمال‌خارجی از اسانس آن به‌صورت پماد برای ضدعفونی‌کردن زخم‌ها و در تسکین‌ رماتیسم، دندان‌درد و گوش‌درد در استعمال موضعی آن مصرف دارد. اگرچه به‌عنوان ادویه پیتزا از آن استفاده می‌شود، ولی مرزنگوش بستانی توسط چینی‌ها برای استفراغ، اسهال، یرقان و خارش استفاده می‌شود. از تیره نزدیک مارجورام بوده و برای درد مفاصل، سرفه و به‌عنوان شربت سینه استفاده می‌شود.

منبع: ویکى‌پديا