ابوبکر بن حسن (به عربی، ابوبکر بن حسن بن علی بن ابی‌طالب)‏، پدرش حسن بن علی ع و مادرش اُم وَلَد است. وی در ۱۰ محرم در کربلا کشته شد. نام وی بنا به مشهور، ابوبکر است، ولی برخی او را عبداللّه‏، یا عبداللّه‏ الاکبر نیز نوشته‌‏اند. به اعتقاد برخی وی و قاسم بن حسن از یک مادر بودند. به روایت برخی منابع، حسین بن علی ع دخترش سکینه را به ازدواج وی درآورد. وی پس از برادرش قاسم بن حسن، به میدان رفت. مقبره وی در مقبره دسته‌جمعی شهدای هاشمیان در پایین حرم حسینی است. نام وی در زیارت ناحیه وارد گشته و آمده ‌است: «السّلام علی ابی بکر بن الحسن الولی، المرمی بالسهم الردی، لعن‌ الله قاتله عبدالله بن عقبه الغنوی»

ابوبکر همراه عمویش حسین بن علی ع از مدینه تا مکه و سپس به کربلا آمد و در روز عاشورا به میدان رفت و پس از نبردی دلاورانه با تیر عبداللّه‌ عُقْبَهْ غَنَوی کشته شد. محمد باقر ع در حدیثی وی را عُقْبَه غَنَوی معرفی کرده است، ولی برخی قاتل او را حرمله بن کاهل اسدی دانسته‌اند. بنابراین، احتمال می‌رود، چنان‌که صاحب بحارالانوار اشاره کرده است، عبداللّه‌ بن عقبه و حرمله در به قتل‌رساندن وی شریک بوده باشند. ابوالفرج اصفهانی، مرگ ابوبکر بن حسن را پیش از مرگ قاسم بن حسن دانسته است. ولی برخی دیگر مرگش را پس از مرگ قاسم آورده‌اند. بِشْر پسر حسن بن علی ع طبق روایاتی از کشته‌شدگان نبرد کربلا است. البته در برخی کتب مانند کتب انساب از پسری به نام بشر برای حسن بن علی ع نام برده نشده است.

عبدالله، پسر حسن بن علی ع و از کشته‌شدگان واقعه کربلاست. بیشتر عالمان شیعه بر این باورند که وی هنگام مرگ به بلوغ نرسیده بوده است. بر روی اینکه مادر وی که بوده اختلاف است. گروهی او را فرزند رَمْله دختر شلیل بن عبدالله بجلّی دانسته‌اند. قاسم پسر حسن پسر علی پسر ابی‌طالب از یاران عمویش حسین بن علی ع در واقعه عاشورا بود که در سن سیزده‌سالگی پس از نبردی توسط عمر بن سعد ازدی کشته شد. قاسم پسر حسن مجتبی و کنیزی به نام «نرگس» بوده ‌است. به گزارش مقتل‌ها نوجوانی خیلی زیبارو و «چون ماه» بود. شرکت در نبرد کربلا در عاشورا، نوجوانی ۱۳ یا ۱۶ ساله بود.

شب عاشورا

آورده‌اند که در شب نبرد کربلا که حسین ع نور را کشت و گفت هرکه می‌خواهد برود، او ماند. وی از عمویش پرسید که: آیا فردا شهید می‌شوم؟ حسین بن علی ع در پاسخ پرسید: مرگ در رکاب من تو را چون است؟ او نیز گفت: شیرین‌تر از عسل. سپس امام حسین ع بدو گفت که: آری تو نیز شهید خواهی شد. وی پس از عون بن عبدالله جعفر (پسر زینب یا پسر همسرش) پیش حسین ع رفت و از او دستوری خواست. ولی حسین ع به او دستوری نداد. وی پس از اصرار فراوان، توانست از او اجازه گیرد. نیز در حدیثی از سجاد ع آمده ‌است که وی پس از علی‌اکبر به میدان رفت. آورده‌اند که او با حسین ع بسی گریست تا از هوش رفت. نیز گفته‌اند که بازوبند یا نشانی از پدرش داشت که به سفارش مادرش پس از آن‌که حسین به او دستوری نداد، بازش کرد و خواندش. دست‌خط حسن ع بود که خواسته‌بود به او اجازه دهند. حسین ع نیز آن را که دید اجازه داد.

پیکار در میدان

قاسم بدنی کوچک داشت ۳۵ تن از ارتش یزید کشت. عمرو سعد نفَیل ازْذی سوگند خورد که بکشدش، سپس بدو حمله برد و با تیغ آخته به سرش زد. قاسم از فراز اسب به روی زمین خورد. از حسین ع کمک خواست. حسین ع به نفیل حمله کرد و دستش را برید. سواران برای رهاندنش آمدند ولی او زیر دست و پای اسبان له شد و به شهادت رسید. او که از درد پا به زمین می‌سود، حسین نزدش آمد و گفت «دور بواند از بخشایش خدا گروهی که کشتندت و رستاخیز طرفشان نیایت [محمد] است. به خدا گران است که عمویت را بخوانیش و پاسخت نگوید، یا گوید سودی برایت نداشته‌ باشد، صدایی که بسی دشمن و کمی یاور دارد» پس از مرگ حسین ع او را سینه بر سینه‌اش نهاد و کنار کشتگان هاشمیان گذاشت.

علی‌اکبر (به عربی: علی الأکبر بن الحسین)‏ پسر امام سوم شیعیان حسین بن علی ع است و مادرش لیلا، دختر ابی مره بن عروة بن مسعود ثقفی است. او متولد پنجم شعبان سال ۳۳ ه.ق. در مدینه است و در دهم محرم ۶۱ ه.ق. در کربلا کشته شد. طبق روایات شیعه، او شبیه‌ترین مردم به محمّد ص بوده‌ است. حسین بن علی ع می‌گوید: هرگاه مشتاق دیدار پیامبر می‌شدیم، به چهره او می‌نگریستیم. علی‌اکبر در واقعه کربلا حدود ۲۸ سال داشت. او اولین شهید عاشورا از بنی‌هاشم بود. حضرت علی‌اکبر، نزدیکترین شهیدی است که با امام حسین دفن شده است. مدفن او پایین پای اباعبدالله الحسین ع قرار دارد و به این خاطر، ضریح امام شش‌گوشه است.

عبدالله بن حسین معرف به علی‌اصغر (به عربی: عبدالله بن حسین علی الأصغر)‏ نام کوچک‌ترین فرزند حسین بن علی (امام سوم شیعیان) است که مادرش رباب بنت امرئ القیس است. علی‌اصغر که در ۱۰ رجب سال ۶۰ ه.ق. در مدینه متولد شده و در ۱۰ محرم سال ۶۱ در شش‌ماهگی در کربلا کشته شد. علی‌اصغر یکی از چند نفری است که در بین شیعیان به باب‌الحوایج معروفند. در جزئیات شهادت وی اختلاف‌هایی است. در محل دفن علی‌اصغر دو مکان بیان شده ‌است اولین قول بر سینه حسین بن علی ع و دومین قول در کنار کشته‌شدگان کربلا در نزدیکی ضریح حسین بن علی ع و فرزندان عبدالله بن جعفر و زینب بنت علی: عون بن عبدالله بن جعفر، محمدبن عبدالله بن جعفر.

در زیارت ناحیه مقدسه تنها عبارت «أَلسَّلامُ عَلَی الرَّضیـعِ الصَّغیرِ» به‌معنی « سلام بر آن شیرخوارِ کوچک» آمده؛ ولی در کتاب المزار محمد بن مشهدی و کتاب اقبال سید بن طاووس در زیارت منسوب به ناحیه مقدسه به سال ۲۵۲ ه.ق. چنین آمده‌است: سلام بر عبدالله پسر حسین ع، کودک شیرخوار تیر خورده به‌زمین‌افتاده، به‌خون‌غلتیده که خونش به آسمان بالا رفت و در آغوش پدرش به‌وسیله تیر ذبح شد. خداوند تیرانداز و پژمرده‌کننده‌‏اش «حرملة بن کاهل اسدی» را لعنت کند.

مسلم بن عقیل، نوه ابوطالب، از قبیله بنی‌هاشم بود. مسلم در زمان خلافت عمویش علی، از جانب وی متصدی منصب‌های نظامی در لشکر اسلام بود. در دوران حسن بن علی ع، مسلم در خدمت او بود. سپس در زمان حسین بن علی ع، وی به‌عنوان نماینده و برای بررسی اوضاع و گرفتن بیعت از مردم کوفه، عازم این شهر شد و توانست از ۱۸ هزار نفر بیعت بگیرد. در میان این افراد، می‌توان شخصیت‌هایی چون «شبث ‏بن ربعی‏» و «سلیمان‏ بن صرد» و «مسیب ‏بن نجبه‏» را نام برد. با عوض‌شدن والی کوفه، نعمان بن بشیر، و سرِ کار آمدن ابن‏‌زیاد، شرایط برای فعالیت مسلم سخت گردید و والی درصدد سرکوب فعالیت‌های وی برآمد.

دوران اختفا مسلم بن عقیل

مسلم ابتدا مدتی در منزل مختار ثقفی اقامت نمود و سپس به منزل شریک ابن اعور رفت. ازآنجاکه شریک از بزرگان کوفه و بیمار بود ابن‌زیاد تصمیم گرفت برای عیادت به منزل وی بیاید. شریک و مسلم چنین برنامه ریزی کردند که مسلم در منزل پنهان شود و پس از ورود ابن‌زیاد هنگامی که شریک به او علامت داد، وی را بکشد. اما پس از ورود ابن‌زیاد و علامت شریک، مسلم از کشتن وی ابا نمود. پس از رفتن ابن‌زیاد، وقتی علت را از وی پرسیدند گفت به یاد جمله‌ای از محمد افتادم که مسلمان به ترور کسی را نمی‌کشد. ازآن‌جاکه ابن‌زیاد، برای سرکوبی انقلابیون به دنبال رهبر این نهضت در کوفه یعنی مسلم می‌گشت، مسلم می‌بایست، جای امن‌تر و مطمئن‌تری انتخاب می‌کرد. لیکن مقرّ و مخفیگاه خود را تغییر داد و به خانه هانی رفت.

دستگیری و قتل مسلم بن عقیل

ابن‌زیاد سران شهر را گردآورد و آنان را با تهدید و تطمیع مطیع خویش ساخت. با ایجاد جو رعب و وحشت و دستگیری‌ها، بیم و هراس بر مردم سایه افکند و از دور مسلم ‏پراکنده شدند. مسلم بن عقیل در کوفه تنها ماند به‌گونه‌ای که از هجده‌هزار نفر که با او پیمان بستند به هنگام مغرب تنها سی نفر باقی مانند و شب هنگام حتی یک نفر هم باقی نماند. مسلم شب به خانه طوعه رفت و پس از آنکه، جایگاه او برای ابن‌زیاد معلوم شد نیروهایی فرستاد، مسلم از خانه بیرون آمد و در کوچه‌ها و میدان شهر یک‌تنه با سربازان ابن‌زیاد جنگید تا آنکه گرفتار شد. او را به قصر ابن‌زیاد بردند. مسلم در آنجا سه وصیت کرد که مسلما به وصیت سوم عمل نشد. اول هفتصد درهم بدهکارم، آنچه دارم بفروشید و وام را بپردازید. دوم جسدم را در گوشه‌ای به خاک سپارید و سوم به حسین بن علی خبر دهید که به کوفه نیاید. پس از گفتگوهای تندی که ردوبدل شد، به دستور ابن‌زیاد، او را بالای قصر برده، سر از بدنش جدا کردند و پیکرش را به زیر افکندند. سر مسلم را همراه سر هانی نزد یزید فرستادند. مرگ مسلم بن عقیل، روز هشتم ذیحجه سال ۶۰ (روز عرفه) بود. میرزا خلیل کمره‌ای در کتاب عنصر شجاعت یا هفتاد تن و یک تن، جلد چهارم، محاکمه مسلم بن عقیل را با محاکمه سقراط فیلسوف در آتن مقایسه می کند.

قبر مسلم در کوفه است و در ۱۲۸۲ ه.ق. گنبدش کاشی و ضریحش از نقره‏ شد و اطراف ضریح، مجلل و آینه‌کاری گشت. محدث قمی پس از ذکر اعمال مسجدجامع کوفه، نماز و زیارتنامه‌‏ای برای حضرت مسلم نقل کرده‌ است. با این شروع: «الحمد لله الملک الحق المبین ...» عبدالرّحمن بن عقیل، فرزند عقیل و از یاران حسین بن علی ع، در واقعه عاشورا بود که به‌دست «عثمان بن خالد بن رشیم» کشته شد. عبدالله الاکبر بن عقیل «عبدالله بن مسلم بن عقیل»، فرزند رقیه (دختر علی‌بن ابیطالب ع) و از یاران وفادار حسین‌بن علی ع در واقعه عاشورا بود که توسط «عمرو بن صبیح» کشته شد. عون بن مسلم بن عقیل، محمد بن مسلم بن عقیل، فرزند مسلم بن عقیل و مادرش نیز «ام ولد» بود. وی از یاران حسین بن علی ع در واقعه عاشورا بود که به‌دست دو نفر از سپاه ابن‌سعد به نام‌های ابو مرهم ازدی و لقیط بن ایاس جهنی کشته شد. جعفر بن عقیل بن ابی‌طالب، برادر مسلم است، مادر او امُّ الثَّغَرم دختر «عامِر» از بنی‌کلاب همنان عامری بود. وی از یاران حسین بن علی در واقعه عاشورا بود که توسط بُشر بن حُوط کشته شد. جعفر بن محمد بن عقیل، احمد بن محمد بن الهاشمی.

منبع: ویکی‌پدیا