تاریخچه پلاستیک

اولین بار در سال 1862 برادران هایت موفق به تولید سلولوئید شدند و در حدود 40 سال بعد شخصی به نام باکلند موفق به تولید باکلیت شد و در حد فاصل سال‌های 1921 تا 1928 بعضی از نایلون‌ها و همچنین اوره – فرمالدهید و غیره به بازار عرضه شد. در سال 1934 پلی وینین کلرید در میزان تجاری جهت ساخت محصولات مختلف روانه بازار شد. اما مهمترین دوره پیشرفت پلاستیک‌ها در دهه 1950 تا 1960 اتفاق افتاد که در آن زمان دوران اختراع و تولید انواع مختلف پلاستیک‌ها خواص و کاربردهای متنوع نقطه عطفی در این صنعت نام گرفت. در این زمان‌ها، دانشمندان چون زیگلر از آلمان و یا ناتا از ایتالیا اصول و روش‌های پلیمراسیون را روشن کردند و باعث پیدایش تکنولوژی نوینی در جهت ساخت پلیمرهایی مختلفی همچون پلی‌اتیلن‌ها، پلی‌پروپیلن‌ها، پلی‌اترها و اپوکسی‌ها و ... شدند.

آینده و بازار پلاستیک

بیشترین مصرف پلاستیک درست پس از جنگ جهانی دوم به عنوان جایگزین ارزان قیمت مواد مرسوم و رایج شکل گرفت. اما حتی امروز نیز تصور عمومی از صنعت پلاستیک به طور کامل شفاف و مثبت نیست. سهم قابل توجه پلاستیک‌ها در ارتقاء سطح استاندارد کیفی زندگی تبیین نشده است. با این حال، در بسیاری از زمینه‌ها مواد پلاستیکی مدتی است که جایگاه مناسب خود را در بازار یافته‌اند که ازجمله آن‌ها می‌توان به صنعت برق اشاره کرد که ترکیب خواص عالی عایق بودن و چقرمگی، دوام و دیر سوز بودن به انواع مختلف دو شاخه سر پیچ لامپ و عایق سیم ها و کابل‌ها منتهی شده است. اگر بخواهیم فهرستی از کاربرد پلاستیک اشاره کنیم می‌توانیم به موارد زیر توجه کنیم:

1- کاربرد خواص ( پیزوالکتریک و پیروالکتریک و ینلیدن فلوئورید ) در بلندگوها و آشکارسازی

2- مصارف وسیع پلاستیک در ساختمان‌سازی مثل لوله آب فاضلاب لایه‌های ضد رطوبت – کفپوش‌ها – عایق‌کاری، تزئین دیوار و ... .

3- کاربرد پلاستیک در موارد بسته‌بندی مثل بطری‌ها – ظروف حمام.

4- صنایع خودروسازی که در حال حاضر یکی از مصرف‌کنندگان عمده پلاستیک‌هاست که افزایش وزن و تعداد قطعات پلاستیکی در خودروها مبین این ادعاست: از جمله این قطعات می‌توان در اتومبیل به آن‌ها اشاره کرد مثل باطری – سیم‌های نرم دو شاخه – سوئیچ برق – کلاهک‌های تقسیم – لوازم چراغ – روکش صندلی – تودوزی و تزئین بدنه – پروانه رادیاتور – لوله آب – لوله بنزین – مخازن آب‌سردکن و چندین قطعه دیگر پلاستیکی موجود در یک خودرو مثل کمربند ایمنی – سپر اتومبیل – شبکه رادیاتور و ... که در بسیاری از این قطعات وزن قطعه پلاستیکی بسیار کم بوده و هست حتی به طوری که اظهار شده است در یک خودرو کوچک اروپایی در حدود 450 قطعه مختلف از یک پلاستیک نوع پلی استال بکار گرفته شده است که مجموع وزن آن‌ها از یک کیلوگرم فراتر نرفته است.

5- مبلمان و لوازم خانگی و اداری.

6- وسایل حمل و نقل ترابری آبی و هوایی مثل قایق و هواپیما.

7- تجهیزات صنعتی مثل لوله صنعتی – پمپ – شیر – شیشه اتاق کنترل که از موادی همچون PTFE –PVC استفاده می‌شود.

8- صنایع عکاسی.

9- تجهیزات پزشکی مثل سرنگ تزریق و ... .

10-استفاده از فیلم پلاستیک جهت کاغذ چاپ.

11- صنایع تولید کفش.

12- لباس‌های زمستانی.

موارد اشاره شده تنها برخی از مصارف عمده مواد پلاستیکی را نشان می‌دهد. خواص عمده پلاستیک‌ها: سبک بودن، عایق حرارت، عایق الکتریسته، شفافیت، رنگ‌پذبری، مقاوم در برابر شرایط جوی، مقاوم در برابر حلال‌های شیمیایی، بهداشتی بودن، سهولت شناخت، ارزانی، سازگاری با شرایط مختلف، کاربردهای متنوع. تقسیم‌بندی پلاستیک‌ها: گرما سخت‌ها، گرما نرم‌ها. یک گرما سخت می‌تواند از طریق فرایند ایجاد پیوندهای بین مولکولی کاملا سفت و سخت شود. همچنین یک گرما سخت می‌تواند دارای ماده اولیه سه عاملی مانند فنل یا دو عاملی مانند فرمالدئید باشد که باری تشکیل سبکه ماکرو مولکولی واکنش بدهند. گرما نرم‌ها نسبت به گرما سخت‌ها متفاوت بوده و می‌توان آن‌ها را پس از مصرف مجددا ذوب نموده بدون اینکه تغییر پیدا کنند. از جنبه تجارتی گرما نرم‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند. سفت و انعطاف‌پذیر که گرما نرم‌های انعطاف‌پذیر مقادیر کشیدگی طولی نسبتا زیادی در نقطه پارگی دارند (تا حدود 500درصد) مثل پلی اتیلن و پلی وینیل کلراید. با این وجود بعضی از گرما نرم‌ها می‌تواند تا حد بعضی از الاسترمرها کشیدگی طولی نشان دهند. ولی کاملا با آن‌ها تفاوت دارند که مهمترین وجه آن گرما نرم کشیده و رها می‌شود به حالت اولیه خود برنمی‌گردد. امروزه استفاده از قطعات پلاستیکی آبکاری شده در صنایع مختلف، گسترش چشمگیری یافته است. ازجمله صنایعی که این قطعات در آن‌ها به‌وفور یافت می‌شود، به صنایع اتومبیل‌سازی، صنایع الکترونیک، صنایع تولید لوازم خانگی و تولید وسایل شخصی اشاره می‌کنیم.

لاستیک‌ها

لاستیک به عنوان ماده‌ای که دارای خاصیت کشسانی (الاستیک) است تعریف می‌شود. به‌طوری‌که مهمترین خاصیت آن کش آمدن محسوب می‌شود. به‌طوری‌که گاهی تا 60 برابر طول اولیه خود کش می‌آید. لاستیک طبیعی در موقع کش آمدن حرارت از دست می‌دهد و در زمان برگشت حرارت را جذب می‌کند. به‌طورکلی لاستیک ماده‌ای است که خاصیت ارتجاعی کم، ازدیاد طول و انقباض بالا دارد. واژه پلیمر برای مشخص کردن لاستیک در حالت خام و یا حالت غیر مرکب به کار، برده می‌شود. از مزایای لاستیک‌ها به ویژه لاستیک مصنوعی اینست که با کم و زیاد کردن ترکیبات آن می‌توان به خواص دلخواه دسترسی پیدا کرد. لاستیک فاسدشدنی نیست و به طور عادی نیاز به روغن‌کاری ندارد. سختی آن با گذشت زمان افزایش می‌یابد و پس از ولگانیزه کردن لاستیک (ترکیب کردن با گوگرد) پس از چند ساعت در دمای معمولی سختی آن به شدت افزایش پیدا می‌کند.

از لاستیک‌ها به عنوان مستهلک‌کننده صوت نیز استفاده می‌شود و آن به این علت است که سرعت حرکت صوت در لاستیک سرعت حرکت آن در فولاد است. لذا کامپوزیت‌های لاستیکی و فلزی به طور قابل‌توجهی از انتقال صوت جلوگیری می‌کنند. بسیاری از لاستیک‌ها در اثر ارتباط با سیالاتی چون نفت خام دچار تورم و کاهش مقاومت تنشی و کاهش قابلیت ازدیاد طول می‌شود. بعضی لاستیک‌ها تابع درجه حرارتند، به‌طوری‌که در درجه حرارت پایین لاستیک سختی افزایش یافته و حالت ارتجاعی لاستیک کاهش پیدا می‌کند.

منبع: پلاستیک