قاووت، قاویت، قوتو، قووَت، قوَد، قُویت، قُبیت یا قُوت از تنقلات مناطق مختلف ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه است. این پودر خوراکی که درواقع، باید آن را نوعی شیرینی به حساب آورد، با ترکیب مواد مختلف در انواع مختلفی تولید می‌شود و طعم‌های متفاوتی دارد. قاووت یکی از سوغات‌های اصلی شهر کرمان هست که به آن در زبان محلی قووِتو گفته می‌شود. قووتو قهوه‌ای رنگ و معمولا شامل قهوه، تخم خرفه، خشخاش، جو، بذر کتان، گشنیز، روپاس، سیاه‌دانه، جدوا، هل باد یا هل سیاه، هل رسمی یا هل سبز، موردانه، کنجد، بذر کاهو و تخم آفتابگردان است. ابتدا مواد را تمیز کرده سپس برخی از آن‌ها را با آب شسته تا خاک و سنگ آن تمیز گردد (سنگشور) و پس از خشک شدن، جداگانه برشته کرده و سپس تمام مواد را با شکر مخلوط کرده و آسیاب می‌کنند.

روش پخت در لرستان

قاووت در مناطق مختلف ایران و خاورمیانه به نام‌های مختلفی خوانده می‌شود. در لهجه همدانی به آن قُوْت می‌گویند. در سنندج و کردی سورانی همان قاووت در کرمانشاه و زبان کردی جنوبی که در این منطقه تکلم می‌شود، گویش چهاردولی و در میان مردم لر و مردم لک به آن قاویت می‌گویند. برای پخت قاویت ابتدا گندم را در شیر، نمک و مقداری زردچوبه می‌خوابانند و سپس خشک می‌کنند. گندم آماده شده را گندم شیر می‌گویند. پس از خشک شدن گندم آن را به کمک ساج برشته می‌کنند که در این مرحله به آن گندم برشته می‌گویند. پس از این مرحله گندم‌های برشته شده را به وسیله آسیاب دستی خرد کرده و با مقداری پودر قند، مغز گرد و مویز مخلوط می‌کنند. در لرستان قاووت را به عنوان پیش‌ماده تولید یک ماده خوراکی خوشمزه به نام "جوجوش"به کار می‌برند. جوجوش را خانواده عروس با روغن لری(دان) پخت و بین اقوام پخش می‌کنند. همچنین از جوجوش به هنگام زایش فرزندان نیز استفاده می‌شود [غذاهای سنتی لرستان؛ نویسنده: سیدعباس میرهاشمی]

با توجه به ترکیبات موجود در قاووت، این سوغات مغذی شیرین می‌تواند منبع خوب اسیدهای چرب غیراشباع و ترکیبات ضداکساینده باشد. در سال‌های اخیر به دلیل وجود ترکیبات مغذی شامل استرول‌ها، ویتامین‌ها، مواد معدنی، اسیدهای چرب، ترکیبات فنولیک و … در بخش‌های مختلف گیاهان دارویی و مغزی‌ها و تأثیرات مفید آن‌ها بر عملکرد قلب و عروق بدن، به خصوص در افراد با ریسک بالای بیماری‌های قلبی، توجه ویژه‌ای به مصرف این گونه مواد غذایی معطوف شده‌ است. ترکیبات پلی‌فنولی گروه بزرگی از مواد طبیعی گیاهی‌اند که معمولا در میوه‌ها، سبزی‌ها، برگ‌ها، آجیل‌ها، دانه‌ها، ریشه و سایر قسمت‌های گیاه دیده می‌شوند. به‌طورکلی قاووت از گروه تنقلات است هم می‌توان آن را به صورت تنها مصرف کرد و هم همراه افزودنی‌های دیگر و در استان کرمان مرسوم است هنگام زایمان خانم‌های باردار از مهمان‌ها با قاووت پذیرایی کنند. بسیاری از اهالی استان کرمان و بسیاری از شهرهای این استان ازجمله سیرجان، بردسیر و بافت، معمولا روزانه چند قاشق از قووتو را مصرف می‌کنند. برخی نیز آن را در آب جوش می‌ریزند و استفاده می‌کنند. گرچه می‌توان آن را با شیر یا چایی نیز مصرف کرد. در همدان با شیره انگور استفاده می شود. در برخی نواحی آذربایجان در فصل زمستان مراسمی به نام خدیر نبی توسط زنان انجام می‌شود که در آن قاووت به عنوان نماد باروری و رونق تولید و به نام خضر پیامبر تبرک می‌شود.

منبع: ویکی‌پدیا