رشتی‌دوزی یکی از رودوزی‌های سنتی ایران و از صنایع‌دستی شهر رشت، استان گیلان است که در فهرست آثار ملی ایران، میراث فرهنگی ناملموس (معنوی) به ثبت رسیده است. در دهه ۸۰ شمسی یونسکو نام این رشته را که قبلا قلاب‌دوزی رشتی بوده به نام دیرین و بومی رشتی‌دوزی تغییر داده است. رشتی‌دوزی نوعی از رودوزی‌های سنتی ایرانی است که طی آن، زمینه پارچه به‌وسیله نخ‌های ابریشمین رنگین به‌گونه‌ای بسیار زیبا و چشم‌نواز تزئین می‌شود. رشتی‌دوزی به سه روش ساده، برجسته و معرق دوخته می‌شود. کاربرد این هنر از دیرباز تاکنون شامل پرده، فرش، پوشش زین، سجاده، روکش مقابر بزرگان، کلاه، لباس، رومیزی و روتختی است.

ابزار کار

ابزار کار قلاب‌دوزی، میله‌ای فلزی و باریک به طول ۷ سانتی‌متر و قلابی تیز در انتهاست که انحنای قلاب‌های عادی را ندارد و در عوض یک بریدگی در فاصله پنج میلی‌متری نوک قلاب وجود دارد. ابزار دیگر کار قلاب‌دوزی جریده است که از دو قطعه چوب به طول‌های ۱ متر و ۱۰ سانتی‌متر تشکیل شده که گیره‌مانند است. عموما برای سطح کار قلاب‌دوزی رشتی از پارچه ماهوت استفاده می‌شود که در رنگ‌های متنوع است. رشتی‌دوزی درحال‌حاضر، برای تزئین سجاده، جاقرآنی، لبه پرده، زیرلیوانی، رویه میز، رویه کوسن، رویه دمپایی زنانه، کفش زنانه، بقچه سوزنی و ... مورداستفاده قرار می‌گیرد. هم‌اکنون حدود ۲۱۲ هنرمند رشتی‌دوز در سطح استان گیلان فعالیت می‌کنند. نقوش مورداستفاده در رشتی‌دوزی عبارتند از بازوبندی، بند رومی، بته جفه ترمه‌ای، گل بادامی، بته جقه‌ای شاخ گوزنی، بته جقه قهر و آشتی، گل و بوته، گل و مرغ و ...

منبع: رشتی‌دوزی