آبشار شوی دزفول

در مسیر راه‌آهن سراسری تهران-جنوب و در دره‌ای بین کوه «چهل ‌و ‌یک» و «سالن ‌کوه»، آبشاری تماشایی در میان درختان بادام و بلوط گرفته که به نیاگارای ایران معروف است. این آبشار که یکی از بزرگ‌ترین آبشارهای خاورمیانه محسوب می‌شود، شوی نام دارد. آبشار شوی در مرز دو استان لرستان و خوزستان واقع است و از نظر تقسیمات کشوری از توابع شهرستان دزفول و استان خوزستان به حساب می‌آید. این آبشار از سطح دریا حدود ۴۵۰ متر ارتفاع دارد. ارتفاع خود آبشار از محل سرچشمه نزدیک به ۱۰۰ متر و عرض آن ۷۰ متر است که به نوبه خود، یکی از بلندترین آبشارهای ایران است. آب این آبشار مرتفع از دل کوهی که چورویک نام دارد و به اشتباه آن را چهل‌ و یک تلفظ می‌کنند، به پایین می‌ریزد و به‌صورت پله‌پله تا کف رودخانه جریان دارد و با عبور از صخره‌ها و مسیرهای پرپیج‌وخم، سرانجام به رود دز سرازیر می‌شود. حجم آب خروجی آبشار در فصول مختلف سال متفاوت و در فصل بهار به حداکثر خود می‌رسد.

در دامنه کوه و خروجی آبشار، غاری وجود دارد که طول آن نامشخص است و به گفته محلی‌ها کیلومترها طول دارد. توصیه می‌شود بدون داشتن مهارت غارنوردی و تجهیزات لازم وارد غار نشوید. در اطراف آبشار شوی درختان بید، انجیر، مو، زبان‌گنجشگ، افرا، کیکم و بلوط دیده می‌شوند. در زير آبشار و روی ديواره‌های آن نیز انواع گياهان آب‌دوست روييده‌اند. منطقه‌ای که آبشار شوی یک در آن واقع است، یکی از زیستگاه‌های اصلی و مهم گونه در خطر انقراض سمندر امپراطور محسوب می‌شود. این آبشار در ۲۹ دی‌ماه ۱۳۹۳ به‌عنوان نخستين اثر ثبت شده طبيعی استان خوزستان و سی و پنجمين اثر طبيعی كشور در فهرست میراث ملی قرار گرفت.

در کنار آبشار شوی، آبشار دیگری وجود دارد که به «آبشار دوم شوی» یا «سنگ مار» معروف است. این آبشار ۴۰ دقیقه با آبشار اصلی فاصله دارد. میزان آب این آبشار نیز بسیار متغیر است. نزدیک این آبشار حوضچه‌های متعددی برای آبتنی و شنا وجود دارد. بهترست بدانید که در هنگام کم‌آبی در کنار آبشار دوم فضایی برای اطراق فراهم می‌شود. ساکنان اطراف آبشار شوی از قوم لر و بختیاری هستند. این آبشار در گویش محلی به تاف شوی معروف است که به‌معنای لطافت است. تله زنگ نیز نام دیگر آبشار شوی است که اسم ایستگاه قطاری است که در ۱۰ کیلومتری آن قرار دارد.

دانشگاه جندی شاپور

تاریخ و تمدن کهن و باستانی ایران زمین، میراث بسیار ارزشمندی را برای آیندگان به یادگار گذاشته است. میراث گران‌بهایی که نه‌تنها برای مردمان این سرزمین، که گاه برای جهانیان نیز حائز اهمیت و اعتبار بوده و برگ زرینی در تاریخ این مرز و بوم به شمار می‌آید. در این میان، علاقه و اهتمام ایرانیان به فراگیری دانش و کشف رموز و اسرار علمی جهان،‌ بر هیچ‌کس پوشیده نیست. خردورزی و دانش‌اندوزی مردمان این دیار تا جایی بود که بنا بر مستندات تاریخی موجود، کهن‌ترین سنت دانشگاهی در ایران پدید آمد و قدیمی‌ترین دانشگاه ایران و جهان،‌ در این سرزمین متولد شد.

دانشگاه جندی شاپور (گندی شاپور) در شمال خوزستان، اولین دانشگاه تاریخ ایران زمین و از نخستین دانشگاه‌های علمی در جهان به حساب می‌آید. مکانی که با ۱۷۵۰ سال قدمت، به‌عنوان کهن‌ترین دانشگاه جهان در یونسکو به ثبت رسیده است و امروزه تنها بقایای اندکی از آن، یکی از جاهای دیدنی دزفول به شمار می‌آید. این مرکز و به عبارتی شهر علمی معتبر جهان باستان که یادگار ارزشمند عصر ساسانی محسوب می‌شود، دارای بیمارستانی آموزشی نیز بود که نخستین بیمارستان آموزشی جهان و نخستین مرکز بیماری‌های دریایی در تمام دنیا به حساب می‌آید. این بیمارستان به‌عنوان مرکز درمان و آموزش پزشکی، مهم‌ترین مرکز پزشکی جهان باستان در قرن‌های ۶ و هفت میلادی معرفی می‌شود.

بازار کهنه دزفول

بازار کهنه دزفول که با نام بازار قدیم دزفول نیز شناخته می‌شود، حدود ۲۰۰ سال قدمت دارد و محل داد و ستد و تامین نیازهای عشایر ییلاقات زاگرس و قشلاق خوزستان بوده است. این بازار شامل چندین راسته می‌شود که هر کدام از راسته‌ها مخصوص به صنفی خاص بوده‌اند. برخی از این راسته‌ها بازار آهنگران، بازار بزازان، بازار خراطان و بازار زرگران نام داشته‌اند. قدیمی‌ترین بنای حاضر در بازار دزفول مقبره شیخ اسماعیل قصری است. همچنین از چندین کاروانسرای آن، تنها یکی دو بنای مخروبه به جای مانده‌اند. در این بازار می‌توانید انواع صنایع دستی از قبیل خراطی (شامل ساخت شمعدانی و قلیان و…) کپو و کرتله‌بافی، گلیم‌بافی، سجاده‌بافی، ورشوسازی ، طلاسازی و نمدمالی را تهیه کنید. با توجه به ارزش تاریخی، بازار کهنه دزفول به‌عنوان یکی از جاهای دیدنی دزفول میزبان گردشگران داخلی و خارجی است و در ۲ آبان ۱۳۵۶، با شماره ثبت ۱۵۴۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

خانه تیزنو

خانه‌ تیزنو بزرگ‌ترین خانه‌ تاریخی دزفول به شمار می‌آید که تیزنو نام مالک آن بوده است. این خانه همه‌ مشخصه‌های معماری بومی را دارد، از هشتی گرفته تا غلام گردش، شوادون، شبستان و نمای تزیین‌شده با آجرکاری. نمای خانه با قوس‌های رومی و پنج و هفت تزیین شده است. این طراحی نمای باشکوهی به خانه می‌بخشد. قدمت خانه‌ تیزنو به دوره‌ صفویان برمی‌گردد؛ اما در دوران قاجار و پهلوی اول، تغییراتی را روی آن صورت داده‌اند. این خانه‌ تاریخی با شماره‌ ۲۵۷۳ ثبت ملی شده است. اکنون خانه‌ تیزنو به‌عنوان اداره میراث فرهنگی دزفول مورد استفاده قرار دارد. این اداره در تلاش است خانه‌ تیزنو را به ثبت جهانی برساند. خانه‌ تیزنو از مکان های دیدنی استان خوزستان است که در محله‌ قلعه‌ دزفول قرار دارد، قدیمی‌ترین و تاریخی‌ترین محله‌ این شهر تاریخی. محله‌ قلعه یا قله در غرب خیابان طالقانی کنونی قرار دارد و یکی از ۲۸ محله‌ قدیمی دزفول به‌ شمار می‌رود.

منبع: کجارو