ترمه، نوعی پارچه گران‌بهای بافته‌ شده از الیاف بسیار لطیف و از صنایع‌دستی نساجی نفیس ایران است. نقش‌های منحنی مانند بته‌ جقه و گل‌های شاه‌عباسی در رنگ‌های مختلف در ترمه به‌کار می‌رود. ترمه با طرح‌های بسیار متنوعی در نقاط مختلف ایران بافته می‌شود و ترمه یزد به زیبایی بسیار معروف است. برای ترمه‌بافی از ابریشم و پشم مرغوب با الیاف بلند استفاده می‌کنند.

نخ‌ها با رنگ‌های گیاهی و مواد مصنوعی طبیعی، و بیشتر به رنگ‌های عنابی، قرمز، سبز، نارنجی و مشکی رنگرزی می‌شوند. برخی از نقش‌های متنوع ترمه‌بافی عبارتند از بته‌ جقه، گل‌های شاه‌عباسی، بته خرقه، شاخ گوزنی، امیری، راه راه (محرمات)، بته سروی و بته بادامی.

نگهداری، شستشو و اتوکشی ترمه

اصولا پارچه ترمه به‌سبب بافت منحصربه‌فرد، و به‌دلیل تراکم زیاد پودهایش از یک مقاومت نسبی مطلوب برخوردار است و درمجموع، پردوام‌تر از بقیه انواع پارچه است. بااین‌وجود، نور و رطوبت از بزرگترین عوامل رنگ‌پریدگی ترمه است؛ زیرا قسمت‌های سیاه آن در برابر نور و حرارت حساس‌تر از بقیه قسمت‌ها بوده و به‌راحتی آن‌ها را جذب می‌کند. همچنین بید یکی از دشمنان ترمه است و به همان‌گونه که پارچه‌های پشمی در برابر بیدزدگی محافظت می‌شود، می‌بایست در نگهداشت ترمه اقدام شود، که متداول‌ترین آن‌ها استفاده از نفتالین است.

ازآن‌جاکه معمولا ترمه با آستری و یراق همراه می‌شود، شستن ترمه با آب به محصول آسیب می‌رساند و از طرفی، دمای بالای آب و مواد شیمیایی موجود در مواد شوینده نیز می‌تواند آسیب‌زا باشد؛ بنابراین تنها راهی که برای شستشوی ترمه پیشنهاد شده، خشک‌شویی است.

شروع ترمه‌بافی در ایران به اوایل دوره صفویه می‌رسد، در این میان، عده‌ای عقیده دارند که زادگاه اولیه ترمه قلب آسیای مرکزی و ارتفاعات کشمیر است. عده‌ای نیز بر این معتقدند که بافت ترمه از ایران آغاز شده و سپس به کشمیر، راه یافته‌ است. آنچه به جرات می‌توان درخصوص این پارچه بسیار ظریف گفت آنست که ذوق و سلیقه و ابتکار ایرانیان در ظرافت بافت، جنس و طرح‌های خیال‌انگیز آن در جهان کم‌نظیر است. این هنر در دوره شاه عباس صفوی به اوج شکوفایی و تکامل خود دست یافت، که شهره جهان گشت و به یکی از محصولات صادراتی ایران مبدل شد.

در گذشته نقش‌های ترمه را به روش انگشتی ایجاد می‌کردند ولی امروزه از دستگاه چهاروردی (که برای شعربافی و نساجی سنتی به‌کار می‌رود) استفاده می‌شود. ترمه‌بافی از اوایل دوران صفویه در ایران رونق داشته ولی اکنون در حال منسوخ‌شدن است و تنها در یزد و (در اداره کل هنرهای سنتی سازمان میراث فرهنگی، برای حفظ و احیای این هنر) کارگاه‌های ترمه‌بافی وجود دارند.

منبع: ویکی‌پدیا