12 نکته درباره قصه‌های قرآنی

1. بنا به تحقیق، 208 قطعه داستانی در قرآن مجید آمده که برخی ادامه برخی دیگرند و بعضی از آن‌ها نیز کامل و مستقل هستند.

2. 63 سوره از 114 سوره قرآن کریم، حاوی قصه و حکایتی است و این یعنی آنکه بیش از نیمی از سوره‌های قرآن، با هنر قصه‌پردازی به انتقال پیام خود پرداخته‌اند.

3. بیشترین قصه‌های قرآنی ابتدا در سوره اعراف و پس از آن بقره هستند و سوره آل‌عمران در رتبه سوم قرار دارد.

4. بیشترین داستان‌های قرآنی درباره حضرت موسی، قوم بنی‌اسرائیل و فرعونیان است. پس از آن، بالاترین آمار متعلق به داستان‌های حضرت ابراهیم ع و داستان‌های حضرت عیسی ع و مادرش حضرت مریم ع است.

5. هیچ‌یک از داستان‌های قرآنی براساس خیال‌پردازی یا شخصیت‌های فرضی نیست و همه قصه‌های قرآن واقعیت داشته‌اند و درواقع، روایتی الهی از یک رویداد حقیقی هستند.

6. گروهی از داستان‌های قرآن با استفهام تقدیری آغاز می‌شوند. این نوع استفهام، یکی از صنایع ادبی در فن داستان‌نویسی است که مخاطب را تشویق می‌کند تا قصه را پیگیری نماید (طه/9 و ص/20). در این روش معمولا داستان با این مقدمه آغاز می‌شود: «آیا این خبر را شنیده‌اید که ...».

7. گروهی از داستان‌های قرآنی با روش نوین (چکیده‌نویسی) آغاز می‌شود. یعنی قبل از شروع متن اصلی داستان، در جملات کوتاهی چکیده و هدف اصلی داستان می‌آید و سپس از ایجاد آمادگی ذهنی، به اصل مطلب پرداخته می‌شود. به‌عنوان نمونه، به آیات 10 تا 20 سوره اعراف - داستان آفرینش - مراجعه نمایید.

8. گاهی از همین روش به‌صورت معکوس استفاده شده است؛ یعنی ابتدا داستان اصلی آورده شده، سپس به بیان خلاصه و چکیده آن پرداخته شده است تا در جمع‌بندی به خواننده کمک نماید (آل عمران/59).

9. شیوه قرآن در بیان قصه‌های عاشقانه بسیار لطیف و عبرت‌انگیز است. در قرآن کریم سعی شده تا با مسائل عشقی به‌صورت سمبلیک و اشاره‌وار برخورد شود و از ارائه جزئیات یا به زبان آوردن صریح و زننده، خودداری شود. با خواندن داستان یوسف و زلیخا، این نکته را درخواهید یافت.

10. یک نکته جالب در داستان‌های قرآنی، شکسته شدن حصار زمان است. گاهی حتی یک داستان در دل داستان دیگر آورده می‌شود. درحالی‌که در زمان‌های مختلف رخ داده‌اند. این خصوصیت قرآن، باعث می‌شود تا انسان با دقت و موشکافی، سعی در چیدن صحیح قطعات مختلف این داستان‌ها نماید و تمرکز بیشتری پیداکند.

11. نکته زیبای دیگر در قصه‌های قرآنی، جایگاه خاص زنان و نقش تعیین‌کننده و محوری آنان در اغلب داستان‌های قرآنی است (تحریم 10 و 11). زنان در داستان‌های قرآنی، به‌وضوح معرفی می‌شوند و شخصیتی مستقل دارند.

12. قرآن در جاهایی که می‌خواهد الگویی عمومی ارائه کند و یا اندرزی فراگیر در داستان‌های خود مطرح کند، از کلمات عامی مانند مردی از خاندان فرعون (مؤمن/28) یا زن لوط و زن نوح (تحریم/10) استفاده می‌کند.

8 نکته تربیتی در قرآن

1. اگر قصد راهنمایی و تربیت کسی را دارید، در قدم اول از گفتار نرم و با محبت بهره گیرید، حتی اگر مخاطب شما فرعون سرکش یا سران لجوج کفار جاهلی باشند (طه/44 و شعرا/215).

2. الف) گفتار رفتار آدمی در هر زمان و مکان، در حافظه الهی محفوظ است، مراقب باشید (لقمان/16 و کهف/30). ب) نسبت به انسان‌های اطرافت، احساس مسئولیت کن و آن‌ها را از کارهای بد بازدار و به کارهای خوب تشویق کن. این لازمه استحکام یک پیکر است و بنی‌آدم اعضای یکدیگرند (لقمان/17). ج) در رفتارهای اجتماعی دقت کن! مبادا با غرور رویت را از دیگران برگردانی یا مثل متبکران راه بروی. مبادا تندرو و کندرو شوی. میانه‌روی، بهترین روش است. مراقب باش صدایت را بر سر کسی بلند نکنی و خلاصه در یک کلام، آدم باش (لقمان/18و19).

3. قرآن کریم به‌شدت با پیروی از جمع (خواهی نشوی رسوا، همرنگ جماعت شو) و حرکت به دنبال اکثریت، مخالف است. قرآن می‌گوید: اگر بخواهی از اکثریت مردم فقط به این خاطر که اکثریت هستند، پیروی کنی، بدون شک از راه خدا دور می‌شوی. همیشه با چشمان باز تصمیم بگیر (انعام/116 و اسراء/36).

4. همیشه بزرگ‌ترها، بهترین حرف را نمی‌زنند و همیشه حرف‌گوش‌کنی و اطاعت از بزرگان، انسان را به سعادت نمی‌رساند. این پیام تربیتی قرآن است که حتی در اطاعت از بزرگان هم گوش و چشمت را باز کن که فردا فقط و فقط خودت پاسخ‌گوی اعمالت خواهی بود، نه بزرگ‌ترهایت (احزاب/67).

5. علم بهترست یا ثروت؟ جواب آن را در آیه 247 بقره پیدا خواهید کرد.

6. امانت‌داری یکی از ارزشمندترین ارزش‌های قرآنی است. حضرت موسی ع را به‌خاطر امانت‌داری و قدرتش، در خانه حضرت شعیب پناه دادند (قصص/26) و حضرت یوسف را به‌خاطر امانت‌داری و علمش، بر خزانه مصر نشاندند (یوسف/55) و حتی رسول خدا ص که از سوی خداوند برگزیده شد، مشهور به امانت‌داری و به محمد امین معروف بود.

7. اگر می‌خواهید مخاطبان به سوی شما جذب شوند، ابتدا به خودتان بپردازید! روح خشک و سنگین و بی‌لطافت، هیچ‌گاه در امر تربیت موفق نمی‌شود. مهربانی، دلسوزی و رقت قلب را در خود بپرورید تا مردم بی‌آنکه شما متوجه شوید، در اطراف شما جمع گردند (آل عمران/159).

8. آیا دوست دارید که دشمن خود را به یک دوست تبدیل کنید؟ به هر بدی که در حق شما کرد، با خوبی پاسخ گویید. این را قرآن تجویز می‌کند. آیه 34 سوره فصلت را بخوانید!

10 نکته در خصوص سلامتی در قرآن

1. بخورید و بیاشامید، اما به اندازه کافی و لازم. زیرا پرخوری و زیاده‌روی، سلامت شما را به خطر می‌اندازد (اعراف/31).

2. همه دردها و ناراحتی‌های خود را می‌توانید با قرآن ریشه‌کن سازید. قرآن بخوانید و به آن عمل کنید و با روح قرآن مرتبط و همنوا گردید تا همه سیستم‌های روح و جسم شما در تعادل مطلوب خود قرار گیرند (یونس/57 و اسراء/82).

3. در فرهنگ قرآنی، این خداوند است که بیماری‌ها را شفا می‌دهد و دیگران، وسیله و واسطه‌اند (شعرا/80).

4. اصل اول در سلامتی و صحت غذاها به فرموده قرآن، آن است که حلال و پاکیزه باشند. این گونه غذا، می‌تواند مقدمات سلامتی را در بدن انسان فراهم نماید. اما اینکه یک ماده خوراکی واحد با ترکیبات غذایی ثابت و مشخص، در اثر حلال یا حرام بودن، دارای آثار متفاوتی بر سلامت انسان گردد، بحث علمی بسیار عمیقی می‌طلبد (نحل/114 و بقره 168). حلال یعنی چیزی که ممنوعیت شرعی ندارد و طیب یعنی چیزی که موافق طبع سالم انسانی باشد.

5. بهترین نحوه تغذیه برای سلامت انسان که مورد سفارش قرآن کریم است، خوردن صبحانه و شام است. یعنی غذای روزانه در دو وعده اصلی در اول روز و آخر روز صرف گردد. این شیوه غذا خوردن بهشتیان است که در سوره مریم، آیه 62 آمده است.

6. به فرمان قرآن، مؤمنان شایسته‌ترین افراد در استفاده از نعمت‌های الهی، مانند غذاهای پاکیزه، هستند. خداوند می‌فرماید: چه کسی این غذاهای پاکیزه را بر شما حرام کرده است؟ این‌ها زیبایی‌های زندگی دنیاست که خداوند برای بهترین بندگانش خلق نموده است. پس از نعمت‌های خداوند استفاده کنید (اعراف/32 و مائده/87 و 88). به قول امام علی ع، خداوند همان‌قدر از حرام شمردن آن چه حلال نموده است، ناراحت می‌شود که حرام او را نادیده بگیرید و مانند یک امر حلال انجام دهید.

7. جالبست بدانید که خداوند مستقیما در قرآن به خوردن گوشت و ماهی و میوه اشاره می‌کند و آن‌ها را از نعمت‌های زندگی‌بخش الهی برمی‌شمارد و از ما می‌خواهد که از آن‌ها بخوریم که به ترتیب در سوره مائده آیه 1 و 96، سوره نحل، آیه 14 و سوره مؤمنون آیه 19 آمده است.

8. مسأله خوراک در قرآن، آن‌قدر مهم است که در یک آیه مستقیما فرمان داده شده که انسان با دقت و تامل در غذایی که می‌خورد، بنگرد (عبس/24)؛ یعنی اینکه یک انسان قرآنی، باید در نحوه تغذیه خود، نهایت دقت را داشته باشد.

9. خداوند در قرآن کریم خواب را یکی از عوامل سلامت و آرامش روح انسان برمی‌شمارد و آن را نعمتی قابل ستایش و آیه‌ای از آیات اعجازآمیز الهی معرفی می‌کند (روم/23 و فرقان/47).

10. آیا می‌دانید در فرهنگ قرآنی، سخت‌ترین و ناگوارترین بیماری‌ها چیست؟ قرآن مستقیما به این بیماری اشاره نموده، آن را نام می‌برد. این بیماری، مرض قلب یا بیماری دل نام دارد. چون وقتی روح و دل فردی به این بیماری گرفتار شد، از شنیدن و دیدن و درک حقایق عاجز می‌شود و این بدترین وضعی است که یک انسان پیدا می‌کند (اعراف/179 و توبه/125).

11 نکته روان‌شناسی در قرآن

1. از دیدگاه قرآن، سه نوع شخصیت اساسی وجود دارد: مؤمن، کافر و منافق (آیات 2 تا 20 سوره بقره).

2. شخصیت‌های مؤمن، خود دارای سه درجه شخصیتی هستند. آنان که به خود ظلم می‌کنند، آنان که میانه‌رو هستند و آنان که پیشتازانند (فاطر/32).

3. مشخصه بارز شخصیت کافر آن است که دل و اندیشه‌اش را قفل کرده و راهی برای نفوذ هیچ حرف تازه و اندیشه متفاوتی نگذاشته است و به همین دلیل، از درک حقایق عاجز است.

4. خصوصیت بارز شخصیت منافق از دیدگاه قرآن، دوگانگی ریشه‌ای در ظاهر و باطن است. به همین دلیل، مبتلا به شک و تردید و عدم قدرت تصمیم‌گیری و ناتوانی در قضاوت می‌شود (بقره/8 تا 20 و منافقون).

5. در قرآن کریم، در آیات فراوانی از اندوه، علل ایجادکننده آن و راه‌های برطرف ساختن آن، سخن رفته است. گاهی اندوه فراق را با دیدار و گاهی اندوه فقر را با بشارت و گاهی اندوه رسول خدا ص را به دلداری حضرت حق، درمان نموده است.

6. در دیدگاه قرآن، ترس دو نوع است: ترس پسندیده و ترس ناپسند. ترس پسندیده، همان ترس از خداوند و عدالت اوست که منجر به اصلاح رفتار می‌شود (انفال/2) و ترس ناپسند، اضطرابی شدید با علت مشخصی است که تسلط بر نفس را ازبین‌می‌برد و باید با آن مبارزه شود (احزاب/10 و 11).

7. از نظر قرآن دو نوع خشم وجود دارد: خشم مفید و متعادل و خشم مخرب و نابهنجار. خشم متعادل، راهی برای رسیدن به هدف در مواقع لزوم است و خشم مخرب را باید درمان کرد. قرآن کریم با توصیه به صبر و پاسخ‌گویی با عمل نیک و با وعده بهشت و پاداش اخروی، به‌وسیله سفارش به بخشش و عفو، یادآوری قدرت و خشم خداوند و ... به درمان بیماری سلامتی‌سوز خشم و عصبانیت پرداخته است که به ترتیب در سوره شوری، آیه 43، فصلت، آیه 34، آل‌عمران ، آیات 133 و 143، شوری، آیات 36 و 37 و نور، آیه 22 بیان شده است.

8. در قرآن به سه نوع از مکانیسم‌های دفاعی-روانی اشاره شده که عبارتند از: فرافکنی (منافقون/4)، دلیل‌تراشی (بقره/11 و 12) و واکنش‌سازی (بقره/204 و 205 و منافقون/4).

9. در فرهنگ قرآن یکی از راه‌های مؤثر و اساسی روان‌درمانی، استفاده از مواعظ و اندرزهای قرآنی است (یونس/57).

10. در روش روان‌درمانی قرآنی، ایمان، تولید امنیت درونی و آرامش می‌نماید (انعام/82 و رعد/28).

11. یاد خدا، آرام‌بخش دل‌هاست (رعد/28).

10 نکته از دانشمندان درباره قرآن

1. گوته، شاعر و نویسنده معروف آلمانی می‌گوید: سالیان دراز کشیشان از خدا بی‌خبر، ما را از پی بردن به حقایق قرآن مقدس و عظمت آورنده آن دور نگه‌داشتند. اما هرقدر که ما قدم در جاده علم و دانش نهادیم و پرده تعصب را دریدیم، عظمت احکام مقدس قرآن، بهت و حیرت عجیبی در ما ایجاد نمود. به زودی این کتاب توصیف‌ناپذیر، محور افکار مردم جهان می‌گردد!

2. آلبرت اینشتین که نیازی به معرفی ندارد، می‌گوید: قرآن کتاب جبر یا هندسه نیست. مجموعه‌ای از قوانین است که بشر را به راه صحیح، راهی که بزرگ‌ترین فلاسفه و دانشمندان دنیا از تعریف و تعیین آن عاجزند، هدایت می‌کند.

3. ویل دورانت، دانشمند آمریکایی شرق‌شناس، می گوید: در قرآن، قانون و اخلاق یکی است. رفتار دینی در قرآن، شامل رفتار دنیوی هم می‌شود و همه امور آن از جانب خداوند و به طریق وحی آمده است. قرآن در جان‌های ساده عقایدی آسان و دور از ابهام پدید می‌آورد که از رسوم و تشریفات ناروا آزاد است.

4. پروفسور آرتور آربری که یکی از مترجمان مشهور قرآن به زبان انگلیسی است، می‌گوید: زمانی‌که به پایان ترجمه قرآن نزدیک می‌شدم، سخت در پریشانی به‌سرمی‌بردم. اما قرآن آنچنان آرامش خاطری به من می‌بخشید که برای همیشه به خاطر خواهم داشت. من درحالی‌که مسلمان نیستم، قرآن را خواندم تا آن را درک کنم و به تلاوت آن گوش دادم تا مجذوب آهنگ‌های نافذ و مرتعش‌کننده‌اش شوم و تحت‌تاثیر آهنگش قرار گیرم و به کیفیتی که مسلمانان واقعی و نخستین داشتند، نزدیک گردم تا آن را بفهمم.

5. لئو تولستوی، نویسنده معروف روسی می‌گوید: هرکس که بخواهد سادگی و بی‌پیرایگی اسلام را دریابد، باید قرآن مجید را مورد مطالعه قرار دهد. در قرآن قوانین و تعلیمات حقیقی و احکام آسان و ساده برای عموم بیان شده است. آیات قرآن به‌خوبی بر مقام عالی اسلام و پاکی روح آورنده‌اش گواهی می‌دهد.

6. دکتر هانری کربن، اسلام‌شناس معروف فرانسوی، سخن جالبی درباره قرآن دارد. وی می‌گوید: اگر قرآن خرافی بود و از جانب خداوند نبود، هرگز جرات نمی‌کرد که بشر را به علم و تعقل و تفکر دعوت کند. هیچ اندیشه‌ای به اندازه قرآن محمد ص انسان را به دانش فرانخوانده است، تا آن‌جاکه نزدیک به نهصدوپنجاه بار در قرآن، از علم و عقل و فکر سخن رفته است.

7. ارنست رنان، فیلسوف معروف فرانسوی می‌گوید: در کتابخانه من هزاران جلد کتاب سیاسی، اجتماعی، ادبی و ... وجود دارد که هرکدام را بیش از یک بار نخوانده‌ام. اما یک جلد کتاب هست که همیشه مونس من است و هروقت خسته می‌شوم و می‌خواهم درهایی از معانی و کمال به رویم باز شود، آن را مطالعه می‌کنم. این کتاب، قرآن، کتاب آسمانی مسلمانان است.

8. ناپلئون بناپارت، امپراطور فرانسه می‌گوید: امیدوارم آن زمان دور نباشد که من بتوانم همه دانشمندان جهان را با یکدیگر متحد کنم تا نظامی یکنواخت، فقط براساس اصول قرآن مجید که اصالت و حقیقت دارد و می‌تواند مردم را به سعادت برساند، ترسیم کنم. قرآن به‌تنهایی عهده‌دار سعادت بشر است.

9. مهاتما گاندی، رهبر فقید هند هم اعتقاد داشت: از راه آموختن علم قرآنی، هرکس به اسرار وحی و حکمت‌های دین، بدون داشتن هیچ خصوصیت ساختگی دیگری پی می‌برد. در قرآن هیچ اجباری برای تغییر دین و مذهب انسان‌ها دیده نمی‌شود. قرآن به‌راحتی می‌گوید: هیچ زور و اکراهی در دین وجود ندارد.

10. ژان ژاک روسو، متفکر و روان‌شناس مشهور فرانسوی، برداشت منحصربه‌فردی از قرآن دارد. او می‌گوید: بعضی از مردم بعد از آنکه مقدار کمی عربی یاد گرفتند، قرآن را خوانده، اما درست درک نمی‌کنند. اگر می‌شنیدند که محمد ص با آن کلام فصیح و آهنگ رسای عربی آن را می‌خواند، هر آینه به سجده می‌افتادند و ندا می‌کردند: ای محمد عظیم! دست ما را بگیر و به محل شرف و افتخار برسان. ما به خاطر یاری تو حاضریم که جان خویش را فدا سازیم!

منبع: انصاریان