در باب حكمين و نكوهش مردم شام

مردمى هستند درشت‌خوى و رذل و سفله. بردگانى فرومايه‌اند كه هریک از سويى گردآورده و از جايى برچيده شده. كسانى كه هنوز بايد دين خود را فراگيرند و به آداب آن آشنا گردند. تعليم داده شوند و در كارها آزموده گردند. كسى بر آنان سرپرستى يابد و دستشان بگيرد. نه از مهاجران‏ند و نه از انصار و نه از آنان كه در مدينه جاى داشته و بر ايمان استوار بودند.

بدانيد كه شاميان كسى را به داورى اختيار كردند كه به آنچه دوست دارند، از همه نزديك‏تر بود و شما كسى را برگزيديد كه به آنچه ناخوش داريد، از همه نزديك‏تر بود. به ياد آريد عبدالله‌بن‌قيس كه ديروز مى‌گفت: اين فتنه است، پس زه كمان‌هاى خود را بگشاييد و شمشيرها را در نيام كنيد. اگر راست مى‏‌گفته، پس در آمدنش به نزد ما، بى‏‌آنكه مجبورش كرده باشند، خطا كرده و اگر دروغ مى‌گفته، تهمت در حق او رواست. اينكه با برگزيدن عبدالله‌بن‌عباس، نيتى را كه عمروبن‌العاص در دل پرورده است، بزداييد و فرصت‌ها را از دست مدهيد و بلاد دوردست اسلام را حفظ نماييد. آيا نمى‏‌بينيد كه آتش جنگ در آن بلاد، شعله‌ور است و نمى‏‌بينيد كه چسان، قدرت شما را كه چون صخره‌اى استوار بود، هدف قرار داده‏‌اند.

در باب فریب دنیا

ستايش خداوندى را كه ستايش او در آفريدگانش منتشر است و لشكرش پيروز است و متعالى است عظمتش. سپاس مى‏‌گوييم به سبب نعمت‌هاى دمادم او و بخشش‌هاى بزرگ او. خداوندى كه بردباريش بسيار است و درمى‏‌گذرد و مى‏‌بخشايد. در هرچه داورى كند به عدالت داورى كند و به آنچه گذشته است و مى‏‌گذرد، آگاه است. پديدآورنده موجودات است به علم خود و آفريننده آن‌هاست به حكمت خود. بى‏‌آنكه به كسى اقتدا كند يا از كسى بياموزد، يا از نمونه كار صانع حكيمى بهره‏‌مند گردد و بى‌‏آنكه مرتكب خطايى شود يا با جماعتى مشورت نمايد و شهادت مى‏‌دهم كه محمد بنده او و پيامبر اوست. او را مبعوث داشت درحالى‌كه، مردم در گرداب جهالت و گمراهى گرفتار بودند و بر امواج حيرت سرگشته. افسارشان به دست مرگ و تباهى بود، به هرجا كه مى‏‌خواست مى‏‌بردشان و بر دل‌هاشان قفل‌هاى ضلالت زده بود.

اى بندگان خدا، شما را به ترس از خدا سفارش می‌كنم كه تقوا حق خداست بر شما و حق شما را بر خدا سبب شود. از خداى يارى جوييد كه به تقوايتان يارى دهد و از تقوا مدد خواهيد كه حق پروردگارتان را بگزاريد. امروز، تقوا براى شما سپر است و پناهگاه و فردا راهى است كه شما را به بهشت مى‌‏رساند. راه تقوا راهى روشن است كه هركه در آن راه رود سود برد و آنكه امانت‌‏دار تقوا است نگه‌دارنده تقوا است.