از روستای قلعه رودخان تا قلعه رودخان طبیعت بسیار زیبا و چشم‌اندازهای زیادی وجود دارد که توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند. در مسیر صعود به قلعه درختانی با قدمت طولانی به سمت آسمان قد علم کرده و نور از لابه‌لای شاخه‌های این درختان به پایین می‌ریزد. ارتفاع قلعه بین 665 تا 715 متر از سطح دریاست. در سمت راست قلعه، رودخانه‌‏ای به همین نام، قرار دارد که از ارتفاعات، سرچشمه گرفته و آب آن از جنوب به شمال در جریان است. ارتفاع دیوارها متفاوت و از 3 تا 10 متر متغیر است و در ‏نقاط نفوذپذیر قلعه، دیوارها و باروها قطور و ارتفاع بیشتری دارند. انتخاب مکان مناسب، ‏بهره‌گیری از مصالح مقاوم، استفاده از شیوه‌های مختلف معماری و ایجاد اشکال ‏هندسی متنوع، عظمت خاصی به این مجموعه داده است. فرم کلی قلعه نامنظم است ‏و از دو بخش شرقی و غربی تشکیل شده است.‏

بخش غربی، شامل دروازه ورودی، چشمه، حوض، آب‌انبار و سردخانه، حمام، آب‌ریزگاه، شاه‌نشین ‏و تعدادی واحد مسکونی که به‌وسیله برج‌وباروهایی محصور شده‌اند. قلعه‌کلا، دارای ‏دو ارگ و 16 قراول‌خانه است. ارگ یا شاه‌قلعه در دو طبقه و از آجر، ساخته‌ شده؛ ‏قراول‌خانه‌ها به‌صورت دو طبقه با نورگیرها و روزنه‌های متعدد مسلط بر محیط اطراف ‏است. در ورودی یا دروازه قلعه، شمالی است و در دو طرف آن دو برج توپر بسیار عظیم ‏ساخته شده است که در گذشته، بر بالای آن کتیبه‌ای نصب شده بود.

مساحت بخش شرقی کمتر از ‏بخش غربی است. بناهای موجود در آن، بیشتر جنبه نظامی داشته و شامل دروازه ورودی ‏جداگانه با دو برج بزرگ، زندان، تعدادی واحد مسکونی و در اضطراری(دزد در) است. در ‏دیوار شمالی و جنوبی قلعه و در فواصل نامنظم، برج‌هایی است که بالای آن‌ها اتاق‌های هشت‌ضلعی، از آجر ساخته شده (دیوارهای قلعه، 65 برج نگهبانی دارد) و در ‏دیوارها، منافذ و ترکش‌هایی برای دیده‌بانی و برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی، تعبیه ‏شده است. از وجوه جالب‌توجه در معماری قلعه رودخان، کاربرد طاق‌های جناغی و انواع ‏مختلف آن و نیز طرح‌های آجرکاری و سنگ‌چینی است که نشان از دقت‌نظر سازندگان ‏آن دارد.

منبع: همشهری آنلاین