کتاب: تأملات سیاسی علامه طباطبایی

نویسنده: محمد سروش محلاتی

علامه طباطبایی به‌جای اینکه از یک روایت، بحث را آغاز کند که چه کسی حاکم است، از آیات قرآن مثل«السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَیْدِیَهُما» استفاده می‌کند که اقامه دین برعهده «همه مردم» است. وی می‌گوید: بر این اساس، وقتی مردم در کار حکومت دخالت می‌کنند، یعنی در «کار خود» دخالت می‌کنند و کسی حق ندارد جلوی آن‌ها را بگیرد. تعبیر عجیب‌تر علامه، این است که از نظر اسلام، قوه مجریه، اختصاص به یک گروه ندارد، بلکه همه مسلمانان قوه مجریه را تشکیل می‌دهند ... آیا با این نگاه، جایی برای تمرکز قدرت و مفاسد ناشی از آن باقی می‌ماند؟ این نگاه، محصول اعتناء به قرآن است و علامه، بر همین اساس، جامعه دینی را آسیب‌شناسی می‌کند و علت انحطاط را در سقوط اخلاقی می‌داند، نه در سقوط فقهی!

کتاب: دین و دیکتاتوری؛ مجموعه مقالات بررسی نسبت دین و استبداد

نویسنده: محمد سروش محلاتی

رابطه دین و مردم‌سالاری، موضوعی تازه‌یاب نیست؛ ولی پژوهش‌های گذشته، هنوز ما را از تأمل در این باره بی‌نیاز نساخته است. لذا بازخوانی این پرونده، نه لازم که ضروری به نظر می‌رسد. مقالاتی که در ادامه خواهد آمد، با رویکرد فقهی به بررسی رابطه دین و مردم‌سالاری پرداخته است. شیوه تقریر نویسنده، دارای دو ویژگی است: یکی آنکه بیش از آنکه به مبانی نظری بپردازد، به راهکارهای عملی توجه دارد و دیگر آنکه از زاویه چگونگی نفوذ دیکتاتوری به نظام اسلامی، بحث را دنبال کرده است.

منبع: فیدیبو 1 و 2