رسول گرامی اسلام ص فرمودند: "سبحان الله! به پیشواز عجب ماهی می‌روید! و عجب ماهی به شما روی می‌آورد! و این را سه بار تکرار فرمودند." و در جای دیگر نیز فرمودند: "به‌درستی‌که در نخستین شب ماه رمضان درب‌های آسمان گشوده می‌شود و تا آخرین شب آن بسته نمی‌شود." از نشانه‌های عظمت این ماه نسبت به ماه‌های دیگر، همین بس که در قرآن از آن به بزرگی یادشده و این ماه را ماه نزول قرآن می‌خواند. برای دلیل نامیده‌شدن این ماه به‌عنوان ماه رمضان، می‌نماییم به حدیثی از رسول مکرم اسلام ص که فرمودند: "رمضان بدین سبب رمضان نامیده شده است که گناهان را می‌سوزاند. با توجه به این حدیث درمی‌یابیم که در ماه مبارک رمضان، گناهان بندگان آمرزیده شده و توبه آنان پذیرفته می‌گردد. در اینجا سؤالی در ذهن تداعی گردد که مگر در ماه‌های دیگر، گناهان انسان آمرزیده نمی‌شود؟ که در پاسخ باید گفت بلی آمرزیده می‌شود ولی در ماه مبارک رمضان که ماه میهمانی خداوند است، به‌نحو افزون‌تر که غیرقابل‌وصف است، توبه‌ها پذیرفته و گناهان آمرزیده می‌شود.

چنانچه پیامبر ص در مورد ارزش و برتری این ماه فرمودند: "اگر بنده ارزش ماه (مبارک) رمضان را بداند، آرزو می‌کند که سراسر سال، رمضان باشد." این درحالی‌است که آن حضرت، آن قدر بر حرمت و ارزش این ماه تأکید می‌فرمودند که هر عاقلی باید در نگهداری حرمت این ماه کوشیده و کوتاهی نورزد، به‌طوری‌که پیامبر ص در حدیثی دیگر فرمودند: "نگویید رمضان، چون رمضان یکی از نام‌های خداوند متعال است، بلکه بگویید ماه رمضان." امام صادق ع در سفارش به فرزندانش در حلول ماه مبارک رمضان می‌فرمودند: "جان‌های خود را به تلاش و کوشش وادارید، زیرا در این ماه روزی‌ها قسمت و اجل‌ها نوشته می‌شود و در آن، نام‌های میهمانان خدا که بر او وارد می‌شوند نوشته می‌گردد. در این ماه شبی هست که عمل (عبادت) در آن از عمل (عبادت) هزار شب بهتر است.

امیرمؤمنان حضرت علی ع نیز فرمودند: "روزی رسول خدا ص برای ما خطبه‌ای ایراد کرد و فرمود: ای مردم! همانا ماه بابرکت و رحمت و آمرزش به شما روی آورده است، این ماه نزد خدا، بهترین ماه است و روزهایش بهترین روزها و شب‌هایش بهترین شب‌ها و ساعت‌هایش بهترین ساعات. در این ماه شما به میهمانی خدا دعوت شده‌اید و در زمره بهره‌مندان از کرامت خداوند قرار گرفته‌اید، در این ماه نفس‌های شما تسبیح خداست و خواب شما عبادت است و اعمال شما پذیرفته و دعایتان به اجابت می‌رسد ... من برخاستم و عرض کردم یا رسول الله! بهترین عمل در این ماه چیست؟ پیامبر فرمودند: ای اباالحسن! بهترین عمل در این ماه خویشتن‌داری از حرام‌های خداوند عزوجل است."

دعاى وداع ماه رمضان شيخ كلينى ره در كافى از حضرت امام صادق ع

خدايا! تو فرمودى در قرآنت كه نازل فرمودى: (ماه رمضانى كه نازل شد در آن ماه قرآن) و اين ماه رمضان است كه گذشت. پس از تو خواهم به ذات بزرگوارت و كلمات تامه و كاملت كه اگر گناهى به گردن من باقى مانده كه آن را نيامرزيده‌ای يا مى‌خواهى مرا به جرم آن عذاب كنى يا بدان مرا بسنجى، مى‌خواهم كه طلوع نكند سپيده‌دم اين شب، يا بگذرد اين ماه جز آنكه آمرزيده باشى آن را از من. اى مهربان‌ترين مهربانان.

خدايا! ستايش تو راست به همه ستايش‌هايت آغازش و انجامش. چه آن ستايش‌هايى كه خودت براى ذات خود بيان كرده‌اى و چه آن‌ها كه آفريدگان ستايش‌كننده و كوشا و معدودى كه بسيار ياد تو كنند و سپاست گزارند، به زبان آرند. آنان كه ياريشان كردى بر اداى حق خود از طبقات مختلف آفريدگانت از فرشتگان مقرب و پيامبران و مرسلين و طبقات ديگر از گويندگان و تسبيح‌كنندگانت از همه مردم عالم (ستايشت كنم) بر اينكه ما را به ماه رمضان رساندى و ما در زير بار نعمت‌هاى تو بوديم و در نزد ما بود بهره‌هاى تو و احسانت و منت‌هاى پى‌درپي‌ات و به‌همين جهت تو را ستايش كنم به آخرين حد ستايش.

ستايشى جاويدان، دائمى، ماندنى، هميشگى و بى‌حدوانتهايى كه تا ابد پايان نداشته باشد. به‌راستى كه برجسته است ثناى تو كه ما را يارى كردى بر انجام فرائض اين ماه، تا به‌خوبى گذراندى از ما روزه و نمازش را و همچنين اعمال نيک ديگرى كه در اين ماه از ما سر زد از نيكوكارى يا سپاسگزارى يا ذكرى. خدايا! پس آن‌ها را بپذير از ما به بهترين پذيرش خود و بهترين گذشت و عفو و چشم‌پوشى و آمرزش و حقيقت خوشنوديت تا به حدى كه برسانى ما را در اين ماه به هر خوبى و خيرى كه مطلوب ما است و به عطاى شايانى كه ببخشى و نگاهمان دارى در آن از هرچيز هراسناک يا بلايى كه بر سرمان آيد يا گناهى كه بهم رسد.

خدايا! از تو خواهم به بزرگترين چيزى كه يكى از آفريدگانت از تو درخواست كنند از نام‌هاى بزرگوارت و از ثناى برجسته‌ات و از دعاى مخصوصت كه درود فرستى بر محمّد و آل محمّد و ديگر آنكه بگردانى اين ماه رمضان را بزرگترين ماه رمضانى كه بر ما گذشته است از آن روزى كه ما را به اين دنيا آورده‌اى تاكنون. از اين نظر كه آن را بركتى قرار دهى در ضمن نگهدارى دينم و رهايى خودم (از دوزخ) و برآوردن حاجاتم و ديگر آنكه شفاعتم را بپذيرى در خواسته‌هايم و كامل‌كردن نعمتت را بر من و گرداندن بدى را از من و پوشاندن لباس عافيت را در اين ماه بر من و مرا به رحمت خود از آنِ كسانى قرار دهى كه شب قدر را كه بهتر از هزار ماه گردانيدى براى آن‌ها اختيار كرده‌اى در بزرگترين پاداش و گرامى‌ترين ذخائر و سپاسگزارى نيک و طول عمر و آسودگى هميشگى.

خدايا! و از تو خواهم به رحمتت و به بخشش و گذشتت و نعمت‌هاى (بسيار) و جلال و احسان ديرينه  و منت‌گذاريت كه اين ماه را آخرين ماه رمضان ما قرار ندهى تا اينكه برسانى ما را بدان در سال آينده به بهترين حال و نشان دهى به من ماه نو اين ماه را به همراه بينندگان آن و اعتراف‌کنندگان به حق آن در بهترين عافيت و تندرستى كه به من داده و كاملترين نعمتت و فراخترين رحمتت و شايانترين بهره‌هايت. اى پروردگار من كه جز او پروردگارى ندارم چنان نباشد كه اين وداعى كه من از اين ماه مى‌كنم وداع فنا و مرگ من و آخرين بار ديدار من از اين ماه باشد بلكه در سال آينده نيز آنان را به ما بنمايان در فراخترين نعمت‌ها و بهترين اميدها و در حالى كه من (نسبت به تو) وفادارتر باشم كه براستى تويى شنواى دعاها.

خدايا! دعايم را اجابت كن و به تضرع و زارى و خواريم در برابرت و مستمندى و توكلى كه بر تو دارم رحم كن و من تسليم جناب توام كه اميد ندارم به موفقيت و تندرستى و نه به شرافت و مقامى برسم جز بوسيله تو و از جانب تو و منت نه بر من اى كه ثنايت برجسته و نام‌هايت منزه است به اينكه برسانى مرا به ماه رمضان در حالى كه سالم باشم از هر ناراحتى و گرفتارى و از تمام ناگواریها و ناملايمات. ستايش خدايى را كه كمک داد ما را بر روزه اين ماه و نماز و عبادتش تا مرا به آخرين شبش رسانيد.